Eta Carinae – Gigant w Gwiazdozbiorze Kila
Eta Carinae, znana również jako η Car, to niezwykle interesujący obiekt astronomiczny, który znajduje się w gwiazdozbiorze Kila. Uznawana jest za jedną z największych, najmasywniejszych i najjaśniejszych gwiazd w naszej Galaktyce. Jej niezwykłe właściwości oraz zmienność jasności przyciągają uwagę astronomów i miłośników astronomii na całym świecie.
Układ podwójny Eta Carinae
Głównym składnikiem układu Eta Carinae jest gigantyczna niebieska gwiazda, której masa szacuje się na 100 do 150 razy większą niż masa Słońca. Jest to gwiazda zmienna, co oznacza, że jej jasność nieustannie się zmienia. Obiekt ten jest niezwykle niestabilny i może w każdej chwili eksplodować jako supernowa lub nawet hipernowa. Towarzyszy jej druga gwiazda, masywna o masie około 30 mas Słońca, która należy do kategorii gwiazd typu O lub może być klasyfikowana jako gwiazda Wolfa-Rayeta. Cały układ orbituje wokół wspólnego środka masy w cyklu trwającym około 5,54 roku.
Historia obserwacji Eta Carinae
Historia badań nad Eta Carinae zaczyna się w 1677 roku, kiedy to astronom Edmund Halley po raz pierwszy skatalogował tę gwiazdę. Wówczas była ona obiektem czwartej wielkości gwiazdowej. Jednak już w 1730 roku zaobserwowano znaczną zmianę jej jasności, co sprawiło, że stała się najjaśniejszą gwiazdą w gwiazdozbiorze Kila. Od tego momentu jej blask zaczął jednak słabnąć i w 1782 roku wróciła do swojej pierwotnej jasności.
W drugiej dekadzie XIX wieku Eta Carinae ponownie zaczęła jaśnieć. W 1820 roku jaśniała dziesięciokrotnie do 1827 roku, a w kwietniu 1843 roku osiągnęła największą zarejestrowaną jasność wynoszącą około -0,8 magnitudo. W tym czasie była drugą najjaśniejszą gwiazdą na niebie, zaraz po Syriuszu, mimo że znajduje się w odległości około 8800 lat świetlnych od Ziemi. Po tym okresie znów nastąpił spadek jasności, aż do lat 1900-1940, kiedy to jej blask zmniejszył się do ósmej wielkości gwiazdowej, przez co przestała być widoczna gołym okiem.
Cykle zmienności i wybuchy
Jednym z najbardziej fascynujących aspektów Eta Carinae są jej nieprzewidywalne zmiany jasności. W latach 90-tych XX wieku miały miejsce dwukrotne epizody pojaśnienia, a w lutym 2012 roku jej jasność wynosiła 4,6 magnitudo. Obecnie znajduje się na granicy widzialności gołym okiem przy jasności 6,21m.
Ewolucja Eta Carinae jest niezwykle dynamiczna. W przypadku tak masywnych obiektów jak ta gwiazda życie trwa zaledwie około jednego miliona lat. Aktualnie Eta Carinae emituje energię równą czterem milionom razy większej niż energia emitowana przez Słońce. Intensywne strumienie materii wydobywające się z gwiazdy poprzez silny wiatr gwiazdowy powodują czasami potężne wybuchy.
Ostatni znaczący wybuch miał miejsce podczas maksimum jasności w roku 1841 i pozostawił po sobie dwa sferyczne obłoki gazu i pyłu, nazwane „Mgławica Homunculus”. Te obłoki mają rozmiary setek razy większe niż Układ Słoneczny i rozprzestrzeniają się z biegunów gwiazdy.
Przyszłość Eta Car
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).